ISBiznes Logo

Partner merytoryczny

Bank Pekao
poniedziałek, 16 listopada, 2026
ISBiznes Logo

Partner merytoryczny

Bank Pekao
Strona główna 1 Raport ISBiznes.pl: Katastrofa amerykańskiego systemu kontroli lotów

Raport ISBiznes.pl: Katastrofa amerykańskiego systemu kontroli lotów

Od 13 listopada trwają zakłócenia w amerykańskim ruchu lotniczym spowodowane wielką awarią systemu kontroli lotów. Sekretarz transportu Sean Duffy twierdzi, że przyczyną było zainstalowanie „nie pasującego do sieci kontroli lotów” routera przez utrzymującego ją kontraktora – firmę L3 Harris, ale problem wynika z fatalnego stanu przestarzałej sieci i masowych zwolnień zaordynowanych kontroli lotów przez zespół DOGE Elona Muska.

Federalna Administracja Lotnicza (FAA) wprowadziła zakaz startów z powodu awarii sieci obsługującej kluczowe częstotliwości radiowe wykorzystywane przez kontrolerów ruchu lotniczego do komunikacji z pilotami. FAA zarządziła ogólnokrajowe wstrzymanie ruchu, co na blisko pięć godzin zatrzymało niemal wszystkie wyloty. Było to najdłuższe od czasu zamachów z 11 września 2001 roku wstrzymanie ruchu lotniczego na terenie całego państwa. Wtedy to FAA na około 90 minut wstrzymała krajowe wyloty, co zakłóciło realizację blisko 11 tys. połączeń.

Według serwisu FlightAware, zajmującego się danymi lotniczymi, w niedzielę 15 listopada w całym kraju odwołano ponad 1600 lotów a blisko 3600 opóźniono. W sobotę 14 listopada linie lotnicze odwołały ponad 6400 połączeń w USA a ponad 8000 opóźniły. Łącznie odwołano od piątku powyżej 10 tys. połączeń a ponad 18 tys. opóźniono.

Sekretarz transportu Sean Duffy przewiduje jednak powrót do normalności „najpóźniej 16 listopada”, ale linie lotnicze twierdzą, że było to ogłoszenie na wyrost – na razie „pracują nad przywróceniem rozkładu”. Linie Delta Air Lines, United Airlines oraz American Airlines odwołały 14 listopada około 20% swoich lotów, natomiast przewoźnik JetBlue anulował 40% połączeń. 15 listopada odwołano 27% lotów linii JetBlue oraz 13% połączeń American Airlines. W przypadku przewoźników Southwest, United Airlines i Delta odsetek odwołanych lotów wyniósł od 3% do 5%. Linie lotnicze wprowadziły ułatwienia dla podróżnych umożliwiając im bezpłatną zmianę terminu lotu.

W efekcie zawieszenia ruchu lotniczego i występującego po nim chaosu w kontroli lotów oraz zmniejszenia przepustowości działania sieci kontroli lotów dziesiątki tysięcy pasażerów utknęły na lotniskach. Linie lotnicze starały się rozmieścić załogi oraz pozostały personel, tak by jak najszybciej móc wznowić operacje lotnicze, ale niewiele to pomogło. Z powodu awarii 13 listopada w trudnej sytuacji znalazły się również niektóre drużyny futbolu amerykańskiego z uczelni wyższych, które miały zaplanowane mecze na sobotę – część z nich po prostu została w ostatniej chwili przełożona. Jednak, ponieważ za opóźnienia odpowiadała Federalna Administracja Lotnictwa (FAA), linie lotnicze nie są zobowiązane do wypłacania odszkodowań pasażerom.

Szef Federalnej Administracji Lotnictwa, Bryan Bedford, przeprosił 14 listopada za zaistniałe zakłócenia i wyjaśnił, że FAA zarządziła wstrzymanie startów na wypadek, gdyby któreś z centrów całkowicie utraciło łączność.

„Żadna z placówek nie przestała działać. Nie doszło do całkowitej utraty łączności w żadnym miejscu” – dodał, zapewniając, że „system jest już stabilny i spodziewa się, iż do niedzieli wieczorem operacje lotnicze w dużej mierze powrócą do normy”, co się jednak nie stało – jeszcze 16 listopada w amerykańskim ruchu lotniczym widoczny jest chaos i są odwoływane połączenia.

Jednocześnie FAA poinformowała, że prowadzi dodatkowe testy we współpracy z firmą L3Harris, aby sprawdzić czy istnieją jeszcze jakieś inne zagrożenia.

Firma L3 Harris – znana z cywilnych i militarnych systemów łączności w NATO jest także kontraktorem Wojska Polskiego – do tej pory nie wydała żadnego oświadczenia, ale jej akcje odnotowały spadek o 4% w handlu pozasesyjnym.

Sekretariat transportu bynajmniej nie pomógł w uporządkowaniu chaosu, jaki wystąpił po zawieszeniu lotów, wydając sprzeczne komunikaty. 13 listopada w programie „This Week” stacji ABC sekretarz transportu Sean Duffy stwierdził, że nie ma dowodów na cyberatak ani inne wrogie działania, choć przyczyna problemów pozostaje niejasna. Jak dodał, dla Federalnej Administracji Lotnictwa (FAA) priorytetem pozostaje bezpieczeństwo pasażerów.

W sobotę 14 listopada sekretarz Duffy poinformował jednak, że przyczyną zakłóceń była instalacja co najmniej jednego nowego routera przez zewnętrznego wykonawcę FAA, firmę L3Harris, w jednej z odległych placówek.

„Staramy się ustalić, czy mieliśmy do czynienia z niekompetencją – czyli błędem użytkownika lub instalatora z firmy L3Harris – czy też zainstalowano wadliwy router. Na razie nie określiliśmy dokładnie na czym polegała usterka” – powiedział Duffy podczas konferencji prasowej.

W niedzielę 15 listopada w czasie konferencji prasowej stwierdził, że wymiana routera w placówce FAA w El Dorado (stan Arkansas) wywołała problemy z innym, niedawno wymienionym urządzeniem w Amarillo (stan Teksas). To z kolei doprowadziło do przeciążenia routerów i wystąpienia w nich usterek w pozostałych centrach kontroli ruchu lotniczego na terenie całego kraju. Jak dodał, routery, w których wystąpiły usterki zostały zakupione w 2001 roku, a już w 2006 roku były przestarzałe.

Awaria doprowadziła do przeciążenia danymi innych centrów komunikacyjnych. „Odnotowywaliśmy ponad 1000 prób połączenia co cztery-pięć sekund, co spowodowało problemy z łącznością z samolotami, a także zakłócenia w działaniu radarów” – dodał Duffy. Problem dotknął systemy łączności w 17 z 22 centrów kontroli lotów obszarowych (en route centers) – placówek FAA, które nadzorują statki powietrzne podczas przelotu na trasie.

Jednocześnie Federalna Administracja Lotnicza poinformowała, że wyłączyła funkcjonalność wspomnianych routerów. Analogiczne działania podjęto również wobec około 60 innych, podobnych urządzeń w systemie kontroli ruchu lotniczego. Jednak nadal nie ustalono co dokładnie było przyczyną problemu, który pojawił się podczas prac konserwacyjnych – czynności wykonywanej wcześniej tysiące razy bez żadnych zakłóceń. Duffy obwinił o cały problem zewnętrznego kontraktora, którym jest firma L3 Harris.

Dodatkowo, jak stwierdził, pracownik, który instalował router dobrym amerykańskim patriotą i weteranem”, dlatego wykluczono możliwość celowego sabotażu sieci podczas instalacji. „Nadal jednak nie znamy pierwotnej przyczyny awarii” – dodał Duffy.

Te dość kuriozalne rozważania przysłoniły podstawowy problem, jakim jest stan amerykańskiego systemu kontroli ruchu lotniczego. Pracownicy, którzy odeszli z nadzoru ruchu twierdzą, iż składa się on „z radarów z lat 70., okablowania sieciowego z lat 80. systemów z lat 90. i sprzętu z pierwszej dekady obecnego wieku”. Braki etatowe na 12 tys. pracowników wynoszą 2600 osób. Dodatkowo DOGE Elona Muska w ramach „poprawy efektywności” zwolnił 400 pracowników w większości techników z długoletnim, nawet wielodekadowym stażem, jedynych jacy znali się na obsłudze starych systemów. Dość powiedzieć, że sekretarz transportu chwalił się, że rok 2026 będzie ostatnim, w którym w systemie kontroli lotów będą używane dyskietki 3,5 cala. Ze względu na stan sieci jednak nadal nie można z nich zrezygnować.

Na początku obecnej kadencji prezydenta Donalda Trumpa Elon Musk, w owym czasie wszechwładny szef DOGE, czyli Department of Government Efficiency, snuł plany zwolnienia w ciągu 2 lat połowy kontrolerów lotniczych i przeniesienia całego systemu kontroli lotów do chmury oraz wdrożenia na dużą skalę sztucznej inteligencji do systemu. Nie zgodził się wtedy Pentagon twierdząc, że atak na sieć oraz systemy chmurowe i zainstalowanie „niesprawdzonego systemu sztucznej inteligencji” będą stanowiły „duże zagrożenie dla bezpieczeństwa narodowego”.

Sytuacja skłoniła Biały Dom do zwołania w piątek nadzwyczajnego spotkania w „Situation Room” – centrum zarządzania kryzysowego. 15 listopada prezydent Donald Trump publicznie odniósł się do problemów w ruchu lotniczym wzywając Kongres do przyznania dodatkowych środków na „modernizację sieci ruchu lotniczego”.

„Rozpoczęliśmy już prace, ale powinny one zostać przeprowadzone kompleksowo a nie etapami, w sposób fragmentaryczny, Kongres musi wyrazić na to zgodę” – napisał Trump w mediach społecznościowych.

Od 13 listopada Sean Duffy apeluje o 50 mld dolarów na modernizację systemów kontroli ruchu lotniczego – to kwota wyższa od jego wcześniejszego postulatu opiewającego na 30 mld dolarów.

„Mamy do czynienia z sytuacją awaryjną” – stwierdził. Przypomniał też, że w ubiegłym roku Kongres zatwierdził na ten cel „jedynie” 12,5 mld dolarów.

Te apele spotkały się ze sceptycyzmem ze strony amerykańskich kongresmenów Ricka Larsena i André Carsona – czołowych przedstawicieli Partii Demokratycznej odpowiednio w Komisji Transportu i Infrastruktury Izby Reprezentantów oraz jej podkomisji ds. lotnictwa.

W oświadczeniu 14 listopada Larsen i Carson wskazali, że z kwoty 12,5 mld dolarów, zatwierdzonej w ubiegłym roku na modernizację systemu kontroli ruchu lotniczego, około 11 mld dolarów pozostaje niewykorzystanych.

„Niech wyjaśnią Kongresowi – jeszcze raz – dlaczego potrzebują więcej pieniędzy?” – pytali Larsen i Carson w swoim oświadczeniu.

15 listopada Duffy wyjaśnił, że środki przyznane w ubiegłym roku były przeznaczone na konkretne cele i nie obejmowały finansowania nowego oprogramowania do zarządzania przestrzenią powietrzną. Carson i Larsen zapytali w tym momencie oficjalnie jaki jest zakres wykorzystania pozostałych funduszy i dlaczego nie rozpoczęto prac przy choć częściowej modernizacji.

Jak się jednak okazuje, modernizacje trzeba by zacząć od wymiany podstawowej sieci – ze skrętki miedzianej kat. 5 na światłowodową, co jednak może zająć lata i objąć wszystkie placówki sieci kontroli lotów oraz FAA. Przebudowa całej sieci, wymiana sprzętu radarowego i sieciowego oraz oprogramowania, według nieoficjalnych szacunków, kosztowała by nie 50 a 80 mld dolarów i zajęłaby co najmniej 5 lat, jeśli zostałaby zaczęta jeszcze w obecnym roku lub na początku 2027 roku. Jednak byli kontrolerzy lotów nie mają złudzeń – twierdzą, że nadal dominować będzie „prowizorka i wymiana najbardziej wadliwych elementów” i taki stan rzeczy będzie trwać „aż do następnej wielkiej awarii”.