Koncern Novo Nordisk podpisał umowę o współpracy z duńskim startupem Orbis Medicines w celu opracowania nowej generacji leków doustnych na choroby układu krążenia i schorzenia metaboliczne. Wartość tego partnerstwa może sięgnąć 1,4 mld dolarów. Osobno Novo zobowiązało się też do zainwestowania w startup.
Jak poinformował sam Orbis, głównym celem porozumienia jest opracowanie doustnych terapii chorób kardiometabolicznych leczonych dotychczas głównie za pomocą leków podawanych w iniekcjach. Jak zwykle przy tego typu umowach także i ta przewiduje płatności wstępne i środki wypłacane Orbis po osiągnięciu określonych kamieni milowych. Nie jest jasne jak zostanie podzielona kwota 1,4 mld dolarów i jaką wartość będzie miała inwestycja.
Wiadomo natomiast, że współpraca ma objąć wiele celów terapeutycznych przy wykorzystaniu platformy nGen firmy Orbis posiadającej moduł sztucznej inteligencji, zaś najważniejszym programem jest odkrywanie makrocykli – cząsteczek, które mogą umożliwić przekształcenie terapii tradycyjnie podawanych w zastrzykach w formę doustną. Makrocykle to cząsteczki o pierścieniowej budowie, które łączą zalety przeciwciał i małocząsteczkowych leków umożliwiające penetrację tkanek, do których trudno dotrzeć za pomocą konwencjonalnych leków.
Jak stwierdził w wypowiedzi dla mediów dyrektor generalny Orbis Morten Graugaard, w badaniach przedklinicznych syntetyczne makrocykle firmy osiągnęły biodostępność po podaniu doustnym na poziomie do 18%. Biodostępność określa jaka część połkniętego leku trafia do krwiobiegu.
„Wspólnie z Novo mamy szansę wprowadzić nową generację leków doustnych na choroby kardiometaboliczne i ukazać przełomowy potencjał odkrywania leków makrocyklicznych z wykorzystaniem sztucznej inteligencji” – dodał.
Wcześniej spółka Orbis pozyskała 116 mln euro finansowania typu venture capital od inwestorów, w tym od funduszu Forbion oraz Novo Holdings – głównego udziałowca firmy Novo.
Novo, które właśnie skróciło swoją nazwę z Novo Nordisk, stając się tym samym międzynarodowym koncernem farmaceutycznym i likwidując wszelkie związki z firmą duńską będącą jego prekursorem, chce „inwestować w sposób strategiczny” w Orbis. Co ciekawe, do udziałowców tego prywatnego duńskiego startupu należy główny konkurent Novo firma Eli Lilly. Orbis dysponuje technologią, która może usprawnić przenikanie do krwiobiegu doustnych postaci leków biologicznych, zaś Novo wprowadziło już na rynek pierwsze leki wielkocząsteczkowe, które opierają się na technologii SNAC ułatwiającej wchłanianie leków peptydowych przyjmowanych doustnie, jak choćby terapeutyki z grupy GLP-1 stosowane w cukrzycy typu 2 i leczeniu otyłości.
Koncern zapowiedział też kolejne partnerstwa dążąc do uzupełnienia swojego portfolio leków eksperymentalnych, co ma zapobiec spadkowi przychodów spowodowanemu przez zamienniki generyczne dla swoich flagowych produktów: Ozempic i Wegovy. Obecnie doustna postać Wegovy wymaga znacznie większej dawki substancji czynnej niż w przypadku podawania leku w zastrzyku, ponieważ żołądek traktuje tabletkę tak samo, jak pokarm.
Orbis od kilku lat jest wspierany przez Novo Holdings i prezes spółki, Morten Graugaard, był przez długi czas partnerem w tej firmie będącej głównym udziałowcem Novo i inwestującej w dziesiątki przedsiębiorstw z sektora nauk przyrodniczych. Jednak w Orbis pozyskał także wsparcie od głównego konkurenta Novo, czyli koncernu Eli Lilly. Ten koncern wziął udział w rundzie finansowania serii A spółki Orbis, w ramach której pozyskano 90 mln euro. Informację o tym ogłoszono w styczniu 2025 r.
Mimo tego Novo jako pierwsze podpisało umowę partnerską choć Orbis negocjował z różnymi firmami, w tym z Eli Lilly. Zainteresowanie makrocyklami jest duże, jako że producenci leków chcą wykorzystać potencjał tej dynamicznie rozwijającej się klasy związków oferujących zalety leków biologicznych w formie doustnej tabletki. Umowy dotyczące tej klasy leków zawarły już w postaci partnerstw z różnymi firmami także takie koncerny, jak Biogen, Boehringer Ingelheim czy Novartis. W marcu koncern Johnson & Johnson uzyskał w USA zgodę na dopuszczenie do obrotu leku Icotyde – doustnego peptydu makrocyklicznego na łuszczycę plackowatą – a w lipcu firma Merck otrzymała zgodę na lek Lipfendra, doustny peptyd makrocykliczny obniżający poziom cholesterolu.
Co ciekawe, co prawda duński startup nie pracuje obecnie nad lekami z grupy GLP-1, ale według Mortena Graugaarda „otyłość jest obszarem zainteresowania firmy”. Jak stwierdził on we wrześniu 2025 r. w początkowej fazie wprowadzania na rynek leków na otyłość podawanych w iniekcjach występowały problemy z ich dostępnością, dodając, że przecież Novo „dysponuje fabrykami na całym świecie.” Zauważył, że wszystko zmieniłoby zastosowanie terapeutyku zbliżonego postacią do małocząsteczkowych.
„Postrzegam ich (Novo – red.) jako jednych z pionierów w dziedzinie doustnych peptydów i doustnych leków biologicznych. Dysponują ogromnym doświadczeniem, szerokimi możliwościami i głęboką wiedzą w tym obszarze. Dlatego właśnie nawiązanie współpracy było dla nas – i dla nich – tak logicznym krokiem” – powiedział prezes Orbis.
Jak ujawnił dalej, duńska spółka biotechnologiczna rozwija wewnętrzne portfolio projektów badawczo-rozwojowych koncentrujących się na immunologii i stanach zapalnych. Zatrudniający 40 osób startup i tu szuka współpracy partnerskiej. Przypomniał, że jak do tej pory tylko jeden lek makrocykliczny z tej grupy dopuszczono do obrotu – właśnie Icotyde celujący w interleukinę-23 (IL-23) – opracowany przez firmę Johnson & Johnson oraz jej partnera – Protagonist Therapeutics.
