Pełne optymizmu przedsiębiorstwa wyczekują odbudowy koniunktury

Wczorajszy dzień obfitował w ważne dla polskiej gospodarki publikacje. Poza wstępnym szacunkiem PKB (który skomentowaliśmy tutaj), światło dzienne ujrzała nowa edycja Szybkiego Monitoringu NBP, która komentuje nastroje w krajowym sektorze przedsiębiorstw.

Raport potwierdził, że gospodarka powoli wygrzebuje się z dołka koniunkturalnego, ale sytuacja ekonomiczno-finansowa przedsiębiorstw nadal pozostaje relatywnie słaba. Szczegóły publikacji podsumowaliśmy poniżej.

Popyt

  • W 4Q23 przedsiębiorcy zadeklarowali silny spadek bariery popytu. Wskaźnik znalazł się na poziomie najniższym od początku 2022 roku.
  • Niemniej, powolne odbicie popytu nie przełożyło się jeszcze na większe wykorzystanie mocy produkcyjnych.
  • W szczególności, widoczny jest ich wyraźny spadek wśród eksporterów z uwagi na słabą koniunkturę za granicą.
  • Przedsiębiorcy spodziewają się kontynuacji odbudowy koniunktury w kraju i pogarszania się tej zagranicznej.
  • Z pozytywnych akcentów, oceny poziomu niepewności gospodarczej znalazły się na najniższym poziomie od 2015.
  • Spójny z powyższym jest postępujący proces redukcji zapasów, których firmy nadal pozbywają się w zawrotnym tempie.

Rynek pracy

  • Liczba wolnych wakatów wyraźnie zmalała w 4Q23 i znalazła się na poziomie wieloletniej mediany.
  • Wskaźnik prognoz zatrudnienia w horyzoncie kwartału pozostaje natomiast stabilny i kształtuje się powyżej średniej. Ponadto, w perspektywie rocznej zwiększył się optymizm firm co do zwiększania zatrudnienia.
  • Z kolei wynagrodzenia coraz bardziej ciążą polskim przedsiębiorcom. Udział kosztów pracy wzrósł w 3Q23 i znalazł się powyżej średniej wieloletniej pierwszy raz od 2021 roku.
  • Niemniej, widoczne jest wyhamowywanie wzrostu wynagrodzeń. Jest ono szczególnie wyraźne w dużych przedsiębiorstwach. Dzieje się to mimo nadal wysokiego wskaźnika presji płacowej, który kształtuje się powyżej mediany.
  • Udział firm planujących podwyżki w bieżącym kwartale zbliża się do rekordowego. Naszym zdaniem jest to zjawisko jednorazowe związane z podwyższeniem płacy minimalnej z początkiem 2024 roku. W dalszej części roku wynagrodzenia powinny dalej wyhamowywać. Przedsiębiorstwa nie mają zbyt dużo przestrzeni do dalszych podwyżek wynagrodzeń ze względu na słabszą kondycję finansową i trudności z przerzucaniem swoich kosztów na konsumenta (o czym poniżej).

Sytuacja finansowa przedsiębiorstw

  • Choć płynność przedsiębiorstw w ujęciu kw/kw utrzymała się na niezmienionym poziomie w 3Q, to już w 4Q większy odsetek przedsiębiorstw deklarował brak problemów z płynnością.
  • 3Q23 przyniósł mocny spadek rentowności firm ze względu na wzrost kosztów, głównie w przemyśle. Najistotniejszym komponentem wzrostu kosztów były wynagrodzenia, a w mniejszym stopniu spadek produktywności.
  • Również wtedy nastąpiło tąpnięcie wyniku finansowego przedsiębiorstw, które w dużej mierze wynikało ze spadku przychodów ze sprzedaży.
  • Niemniej, prognozy sytuacji finansowej mocno poprawiły się po raz pierwszy od początku 2022 roku. Więcej przedsiębiorstw oczekuje w najbliższym kwartale poprawy sytuacji niż jej pogorszenia.
  • Mimo obserwowanego w ostatnim kwartale 2024 roku umocnienia złotego, spadek opłacalności krajowego eksportu był jedynie symboliczny.

Kredyt i aktywność inwestycyjna

  • Liczba ubiegających się o kredyt przedsiębiorstw tąpnęła w 4Q23. Przedsiębiorcy deklarują kontynuację tych tendencji, a prognozy popytu na kredyt są najbardziej pesymistyczne w historii szeregu publikowanego przez NBP (od 2018 roku).
  • Jeszcze w 3Q23 nakłady inwestycyjne firm kontynuowały swój wzrost w ujęciu realnym.
  • Natomiast prognozy inwestycyjne pogarszają się, a w szczególności nastąpiło załamanie wskaźnika nowych inwestycji. Przyczyn takiego stanu rzeczy można dopatrywać się w drogim kredytowaniu i jednocześnie pogorszeniu warunków finansowych przedsiębiorstw.

Ceny

  • Przedsiębiorstwa deklarują coraz większe trudności z przenoszeniem rosnących kosztów na konsumentów.
  • Jednocześnie pozostają sceptyczne względem dalszej dezinflacji i spodziewają się przyspieszenia dynamiki CPI.
  • To może sygnalizować kontynuację pogarszania się wyników finansowych w sektorze przedsiębiorstw lub, co bardziej prawdopodobne, wspomniane już wcześniej prognozowane przez nas dalsze wyhamowywanie dynamiki wynagrodzeń.

Podsumowując, sektor przedsiębiorstw patrzy w przyszłość z optymizmem. Jedyne jego obawy dotyczą cen konsumenckich, które naszym zdaniem nie powinny się zrealizować. Nie mamy natomiast wątpliwości co do odbicia krajowego popytu, podobnie jak przedsiębiorcy. To pomoże odbudować wyniki sektora przedsiębiorstw i pozytywnie wpłynie na wskaźniki zatrudnienia. Z kolei spadająca presja płacowa i ograniczone możliwości przenoszenia kosztów na konsumenta ograniczą wzrost wynagrodzeń. Wyniki Szybkiego Monitoringu potwierdzają więc nasz scenariusz na bieżący rok, który szczegółowo opisaliśmy w raporcie rocznym.

Analizy Pekao