Charlie Munger nie żyje

Charlie Munger, zmarły wczoraj 99-letni wiceprezes Berkshire Hathaway

Wczorajsze zakończenie notowań giełdowych w Stanach Zjednoczonych było smutne. Na rynku pojawiła się informacja, że świat w sędziwym wieku 99 lat opuścił Charlie Munger, powszechnie uważany za prawą rękę Warrena Buffetta, bodaj najsłynniejszego inwestora czasów nowożytnych. Do niedawna nic nie zapowiadało, że sprawy pójdą w niepożądanym kierunku. Obaj panowie szykowali się do fety z okazji setki Mungera.

Bez Mungera prawdopodobnie nie byłoby tak spektakularnych sukcesów Berkshire Hathaway, co zresztą przy różnych okazjach podkreślał Buffett. W komunikacie zawiadamiającym o śmierci partnera biznesowego Buffetta napisano: „Berkshire Hathaway nie mogłoby zostać zbudowane do obecnego stanu bez inspiracji, mądrości i udziału Charliego”.

Obaj inwestorzy dorastali w Omaha, lecz ich drogi się skrzyżowały dopiero wtedy, gdy Buffett miał koło dwudziestki, a Munger koło trzydziestki – poznali się dzięki wspólnym znajomym. Było to w 1959 r. W wywiadzie dla CNBC z czerwca 2021 r. Buffett powiedział, że po prostu od razu wiedział, iż Charlie

będzie typem faceta, którego polubi i od którego będzie się uczyć”.

Przed sojuszem w ramach Berkshire Hathaway Munger z powodzeniem prowadził własny fundusz inwestycyjny, który w latach 1962-1975 przyniósł średnioroczną stopę zwrotu w wysokości 13,7% – dla porównania DJIA dała w tym okresie zarobić przeciętnie 5%. Do tego Charlie Munger, który z wykształcenia był prawnikiem, prowadził przez wiele lat praktykę w ramach kancelarii Munger, Tolles & Olson w Los Angeles. Aż wreszcie w 1978 r. Buffett przekonał go, by dołączył do zespołu Berkshire Hathaway.

Współpraca obu inwestorów przebiegała wzorowo. „Nigdy się nie pokłóciliśmy, przez 62 lata. I to nie jest tak, że we wszystkim się zgadzamy. Dosłownie przez 62 lata nigdy nie wściekaliśmy się na siebie” – powiedział Buffett na dorocznym spotkaniu w 2021 roku. „Charlie ma najlepszy 30-sekundowy umysł na świecie. Jednym ruchem przechodzi od A do Z. Widzi istotę wszystkiego, zanim jeszcze dokończysz zdanie” – powiedział kiedyś najsłynniejszy inwestor.

To jemu fundusz zawdzięcza wiele spektakularnych inwestycji. Jedną z nich było Geico. Munger był zwolennikiem efektu Lollapalooza, który odnosi się do połączenia wektorów lub trendów, dających o wiele bardziej powiększony wynik niż każdy z osobna. Sukces ubezpieczalni Geico w Berkshire pokazał działanie tego efektu, ponieważ połączenie niskokosztowego modelu operacyjnego, tendencji do bezpośredniej sprzedaży polis ubezpieczeniowych konsumentom i silnego zarządzania pozwoliło tej spółce czterokrotnie zwiększyć swój udział w rynku w latach 1996–2021. Więcej o tym efekcie przeczytasz TUTAJ.

Tych doborowych inwestycji, z którymi kojarzono Mungera było naturalnie o wiele więcej. To on odkrył potencjał drzemiący w BYD, chińskim producencie pojazdów elektrycznych typu BEV i PHEV.  Na początku 2021 r. wartość inwestycji Berkshire Hathaway była warta 6 mld dol., czyli 25 razy więcej niż kosztowała. Munger był entuzjastą koncyliacyjnych relacji z Państwem Środka, za co zresztą niejednokrotnie spotykał się z krytyką. W maju 2023 r. nalegał na współpracę między USA a Chinami. Podczas dorocznego walnego zgromadzenia akcjonariuszy powiedział, że „po obu stronach powstało napięcie. Myślę, że jesteśmy w równym stopniu winni bycia głupimi. Jeśli jest jedna rzecz, którą powinniśmy zrobić, to dogadujmy się z Chinami i powinniśmy mieć dużo wolnego handlu z Chinami w naszym wspólnym interesie. To takie oczywiste.”

Słynął z niewyparzonego języka. Krytykował m.in. bitcoina, którego rozwój uznał za „obrzydliwy” – po części ze względu na jego wykorzystanie przez porywaczy i specjalistów od oprogramowania typu ransomware. Z pewnością nie był też entuzjastą platform inwestycyjnych takich jak Robinhood. Dla niego to był salon gier udający szanowaną firmę. Będzie nam Cię brakowało Charlie.

Poniżej garść najbardziej znanych cytatów Mungera, które adepci sztuki inwestycyjnej warto by sobie wzięli do serca.

Słynne cytaty Charlie Mungera

1. „Aby dostać to, czego chcesz, musisz na to zasłużyć. Świat nie jest jeszcze na tyle szalonym miejscem, aby nagradzać całą masę niegodnych ludzi” – (ang. To get what you want, you have to deserve what you want. The world is not yet a crazy enough place to reward a whole bunch of undeserving people).

2. „Ciągle widzę, jak w życiu dojrzewają ludzie, którzy nie są najmądrzejsi, czasem nawet najbardziej pilni, ale to uczące się maszyny. Każdej nocy kładą się spać trochę mądrzejsi niż rano, i chłopcze, to pomaga zwłaszcza, gdy masz przed sobą długą metę” – (ang. I constantly see people rise in life who are not the smartest, sometimes not even the most diligent, but they are learning machines. They go to bed every night a little wiser than they were when they got up and boy does that help, particularly when you have a long run ahead of you).

3. „Wielcy inwestorzy są zawsze bardzo ostrożni. Przemyślają wszystko. Nie spieszy im się. Są spokojni. Nie spieszą się. Nie ekscytują się. Po prostu kierują się faktami i ustalają wartość. I właśnie to staramy się zrobić” – (ang. The great investors are always very careful. They think things through. They take their time. They’re calm. They’re not in a hurry. They don’t get excited. They just go after the facts, and they figure out the value. And that’s what we try to do).

4. „Jeśli chcesz być dobrym inwestorem, musisz mieć długoterminową perspektywę. Musisz być bardzo cierpliwy i czekać na właściwą propozycję. A kiedy otrzymasz właściwą propozycję, musisz być gotowy do mocnego zamachu. Nie możesz po prostu wziąć małego zamachu. Musisz zamachnąć się z całych sił” – (ang. If you want to be a good investor, you have to have a long-term perspective. You have to be willing to be very patient and wait for the right pitch. And when you get the right pitch, you have to be ready to swing hard. You can’t just take a little teeny tiny swing. You have to swing with all your might).

5. „Najlepszą rzeczą, jaką może zrobić człowiek, jest pomóc drugiemu człowiekowi dowiedzieć się więcej” – (ang. The best thing a human being can do is to help another human being know more).

6. „Zawsze się śmieję, gdy ludzie mówią o tym, jak nauczą się inwestować. To nie jest przedmiot, którego nauczysz się w kilka tygodni. Nauczenie się, jak prawidłowo inwestować, zajmuje całe życie” – (ang. I always laugh when people talk about how they’re going to learn how to invest. It’s not a subject you learn in a few weeks. It takes a lifetime to learn how to invest properly).

7. „Wielkie pieniądze nie polegają na kupowaniu i sprzedawaniu, ale na czekaniu” – (ang. The big money is not in the buying and the selling, but in the waiting).

8. „Nie muszę być ekspertem co do każdej firmy, albo tym bardziej jeszcze wielu. Muszę jedynie umieć ocenić branże i ich liderów” – (ang. I don’t have to be an expert on every company, or even many. I only have to be able to evaluate industries and the leaders within them).

9. „Niczego się nie nauczysz, jeśli nie popełniasz błędów” – (ang. You’re not learning anything if you’re not making mistakes).

10. „Wierzę w dyscyplinę polegającą na opanowaniu tego, co najlepsze, co inni ludzie kiedykolwiek wymyślili. Nie wierzę w to, że po prostu siadam i próbuję samemu to wszystko wymyślić. Nikt nie jest tak mądry” – (ang. I believe in the discipline of mastering the best that other people have ever figured out. I don’t believe in just sitting down and trying to dream it all up yourself. Nobody’s that smart).