Kapitał płynie do Polski, tylko jaki

W zeszłym tygodniu komentowaliśmy ostatnie zaskakujące wyniki polskiego bilansu płatniczego. Dziś pora popatrzeć nań od drugiej strony – rachunku finansowego. Tu bowiem zapisywane są przepływy kapitału między Polską a resztą świata. Deficytowi na rachunku obrotów bieżących, jak wiadomo, musi towarzyszyć napływ kapitału.

W ostatnich kwartałach obserwujemy dwa istotne trendy w rachunku finansowym. Warto przyjrzeć im się bardziej szczegółowo.

1. Rekordowy napływ bezpośrednich inwestycji zagranicznych (BIZ). W latach 2021-2022 napływ netto BIZ przekroczył 4% PKB i, przy odpowiednim dobraniu 12 miesięcznego okresu, był nawet najwyższy w historii miesięcznych danych o bilansie płatniczym, przebijając nawet napływ sprzed kryzysu finansowego. Wielki powrót BIZ (w okolicy 2014 wydawało się, że to źródło kapitału wyschło) doczekał się już wielu komentarzy i analiz, ale jego natura nie jest w pełni znana. Cząstkowe dane szczegółowe NBP sięgają ledwie 2021 r. i wskazują na zrównoważoną kompozycję sektorową (duże przyrosty i w przetwórstwie i w usługach). Dane UNCTAD, o których pisaliśmy 2 lata temu, mają pewien wyprzedzający charakter względem faktycznego napływu BIZ (por. wykres), ale niestety kończą się na 2021 r. Na nowsze dane UNCTAD poczekamy ok. 2 miesiące, ale Polska w badaniach atrakcyjności miejsc docelowych BIZ (w tym nearshoringowych) systematycznie zajmuje wysokie miejsca, co sugeruje utrzymanie wysokiego napływu BIZ w kolejnych latach.

2. Przejście salda inwestycji portfelowych do równowagi. Od połowy 2018 do kwietnia 2021 r. saldo inwestycji portfelowych było ujemne, co wynikało głównie ze sprzedawania przez inwestorów zagranicznych krajowych aktywów finansowych (przede wszystkim papierów dłużnych, w tym SPW). Na początku 2022 kapitał portfelowy zaczął płynąć szerszym strumieniem i ostatecznie rok 2022 zamknięto napływem netto w tej kategorii w wysokości ok. 0,5% PKB. Warto przy tym zauważyć, że w porównaniu do wartości z lat 2010-2013 jest to napływ mikroskopijny i przy obecnym poziomie stóp wolnych od ryzyka na rynkach bazowych się to nie zmieni. Szansą na większe napływy jest dopiero przestawienie wajchy w światowej polityce pieniężnej na luźną a nie mniej restrykcyjną.

Struktura rachunku finansowego polskiego bilansu płatniczego (% PKB)

Ogłoszone BIZ i napływ BIZ do Polski (mld EUR)

Ogłoszone BIZ i napływ BIZ do Polski (mld EUR)

Zespół Analiz i Prognoz Rynkowych Banku Pekao