W Polsce będzie działał jeden z pierwszych komputerów kwantowych

Polska znalazła się na liście 6 krajów, w których powstaną  pierwsze europejskie komputery kwantowe. Prócz naszego kraju na liście znalazły się Czechy, Niemcy, Hiszpania, Francja i Włochy. W projekty zaangażowanych zostanie 5 polskich instytucji. Cały program ma wstępną wartość 100 mln euro

Europejskie partnerstwo EuroHPC (European High-Performance Computing Joint Undertaking) dokonało wyboru 6 lokalizacji krajowych, gdzie nowe komputery zostaną zintegrowane z istniejącymi na miejscu superkomputerami, tak aby stworzyć sieć paneuropejską. Ze 100 mln euro wartości inwestycji, 50% stanowić będzie wkład UE, zaś następne 50% to wkład 17 krajów uczestniczących w partnerstwie EuroHPC. Paneuropejska sieć pozwoli na dostęp zarówno naukowców, jak i przedstawicieli przemysłu bez względu na czas i ich lokalizację na terenie Unii Europejskiej do 6 najnowocześniejszych w Europie komputerów kwantowych. Ma to zaspokoić potrzeby wynikające z nowych programów i projektów w takich obszarach jak zdrowie, zmiana klimatu, logistyka czy zużycie energii, pozwalając jednocześnie na przyspieszenie obliczeń do kilku dni, a nie rozkładania ich na kilka miesięcy. W skrajnych przypadkach nawet na kilka lat, co znacznie spowalniało europejskie badania naukowe i ograniczało konkurencyjność firm z Unii Europejskiej na rynku globalnym.

Paneuropejska sieć komputerów kwantowych jest inicjatywą wewnątrzeuropejską. Zainstalowany sprzęt będzie produkcji firm z Europy, podobnie jak oprogramowanie opracowane w wyniku unijnych programów mających na celu rozwój inicjatyw kwantowych wspólnie z inwestycjami prywatnymi.

W dwóch konsorcjach, które będą instalować i eksploatować komputery kwantowe, znajdą się polscy partnerzy. Dla superkomputera, który ma być uruchomiony w Poznaniu liderem konsorcjum jest Poznańskie Centrum Superkomputerowo-Sieciowe, a partnerami z Polski – Centrum Fizyki Teoretycznej PAN oraz firma Creotech Instruments.

Superkomputer instalowany w Czechach uruchomiony będzie z pomocą m.in. Akademickiego Centrum Komputerowego CYFRONET AGH i Centrum Astronomicznego im. Mikołaja Kopernika PAN. Warto przypomnieć, że to właśnie w Akademickim Centrum Komputerowym CYFRONET AGH został uruchomiony najszybszy superkomputer działający w Polsce – Athena.

Instalacja nowych komputerów kwantowych rozpocznie się do II poł. 2023 r. Po uruchomieniu z ich pomocą będą realizowane następujące projekty:

– badania substancji czynnych nowych leków w technologii „cyfrowego bliźniaka” co pozwoli na szybsze określenie ich wpływu na organizm ludzki

– opracowywanie rozwiązań złożonych problemów logistycznych, co umożliwi stworzenie bezkolizyjnych dróg transportowych

– stworzenie wirtualnych stanowisk testowych nowych materiałów, jak kompozyty i polimery dla przemysłu lotniczego, katalizatory samochodowe, nowe typy ogniw słonecznych, nadprzewodniki oraz akumulatory dla energetyki OZE czy przemysłu samochodowego

Projekt tworzony jest w ramach jednego z wiodących projektów Programu Horizon, zmierzającego do zbudowania 100-kubitowego komputera kwantowego do 2025 r. oraz uzyskania gotowości technologicznej do budowy 1000-kubitowego rozwiązania do 2029 r. Spodziewany budżet I fazy tego programu obejmującej 3,5 roku wyniesie 18-20 mln euro, zaś finansowanie ma pochodzić z Quantum Flagship, programu stworzonego na potrzeby rozwoju technologii kwantowych w ramach Programu Horizon.