Przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen na wspólnej konferencji na włoskiej wyspie Lampedusa z premier Giorgią Meloni ujawniła 10-punktowy plan działania UE mający na celu rozwiązanie problemu imigracji i pomoc państwu włoskiemu.
„Włochy mogą liczyć na UE. Bardzo ważne jest, aby być tu dzisiaj razem z władzami włoskimi. Wyzwanie, jakim jest nielegalna imigracja, jest wyzwaniem europejskim, które wymaga europejskiej reakcji” – powiedziała von der Leyden na konferencji prasowej. Unijny plan rozładowania kryzysu migracyjnego obejmuje nową misję morską Unii na Morzu Śródziemnym, szybsze repatriacje osób, których wnioski o azyl zostały odrzucone. Jak powiedziała Ursula von der Leyen na temat roli organów Unii w kryzysie imigranckim „będziemy decydować, kto przybędzie do Europy, a nie handlarze ludźmi”.
10-punktowy plan unijny jest planem o dużym stopniu ogólności, ale wyraźnie pokazującym kolejność działań. Obejmuje on:
1. Zwiększenie wsparcia dla Włoch ze strony Agencji Unii Europejskiej ds. Azylu (EUAA) i Europejskiej Straży Granicznej i Przybrzeżnej (Frontex) w celu zarządzania dużą liczbą migrantów, aby zapewnić czynności podstawowe: rejestrację przybyszów, pobieranie odcisków palców, przesłuchanie i skierowanie do odpowiednich organów.
2. Wspieranie transferów osób z Lampedusy, w tym do innych państw członkowskich, korzystając z mechanizmu dobrowolnej solidarności, ze szczególnym uwzględnieniem małoletnich i kobiet pozbawionych opieki.
3. Zintensyfikowanie powrotów poprzez odnowione i skoordynowane dotarcie do głównych krajów pochodzenia nowo przybyłych, a mianowicie Gwinei, Wybrzeża Kości Słoniowej, Senegalu i Burkina Faso, aby poprawić współpracę i ułatwić readmisję, oraz zwiększenie wsparcia ze strony Frontexu, w tym w zakresie szkoleń i budowania potencjału działania, aby zapewnić szybką realizację powrotów.
4. Wspieranie zapobiegania wyjazdom poprzez ustanawianie partnerstw operacyjnych w zakresie zwalczania przemytu z krajami pochodzenia i tranzytu. Obejmuje to możliwość zawarcia roboczego porozumienia między Tunezją a Frontexem oraz utworzenia w Europolu grupy zadaniowej ds. koordynacji, która skupiłaby się na zwalczaniu przemytu na trasie do Tunezji i dalej na Lampedusę.
5. Wzmocnienie nadzoru granic na morzu i z powietrza, w tym za pośrednictwem Frontexu, oraz zbadanie możliwości rozszerzenia misji morskich na Morzu Śródziemnym. Ponadto nastąpi przyspieszenie dostaw sprzętu i intensyfikacja szkolenia tunezyjskiej straży przybrzeżnej i innych organów ścigania.
6. Podjęcie środków w celu ograniczenia wykorzystania statków niezdatnych do żeglugi oraz podjęcie działania przeciwko łańcuchom dostaw i logistyce przemytników, oraz zapewnienie unieruchomienia odzyskanych łodzi i pontonów.
7. Zwiększenie wsparcia EUAA w zakresie stosowania szybkich procedur granicznych i przyspieszonych, w tym stosowania koncepcji bezpiecznego kraju pochodzenia, odrzucania wniosków jako oczywiście bezpodstawnych, wydawania zakazów wjazdu i rejestrowania ich w Systemie Informacyjnym Schengen (SIS).
8. Zwiększenie kampanii uświadamiających i komunikacyjnych, aby zniechęcić do przekraczania granic Morza Śródziemnego, przy jednoczesnym kontynuowaniu prac nad oferowaniem alternatyw, takich jak przyjęcie ze względów humanitarnych i legalne ścieżki.
9. Zacieśnienie współpracy z UNHCR i IOM w celu przyjęcia kompleksowego podejścia opartego na trasach, aby zapewnić ochronę na trasie i zwiększyć liczbę wspomaganych dobrowolnych powrotów z krajów tranzytowych.
10. Wdrożenie protokołu ustaleń UE-TU (MoU) i nadanie priorytetu działaniom o natychmiastowym skutku, aby zaradzić bieżącej sytuacji i przyspieszyć zawieranie kontraktów na nowe projekty w ramach protokołu ustaleń.
Jak powiedziała Ursula von der Leyden konsultacje unijne z rządami krajów członkowskich rozpoczną się „natychmiast” po jej powrocie do Brukseli. Rządy Polski i Węgier już na wstępie zaznaczyły, iż nie zgodzą się na żadne relokacje imigrantów.
