Chińskie firmy, w tym przemysłu zbrojeniowego, unikają sankcji technologicznych wprowadzonych przez Zachód i wspomagają Rosjan w wojnie na Ukrainie. Jednak jak wynika z samych informacji rosyjskich, Moskwie to nie wystarcza, by utrzymać produkcję zbrojeniową na poziomie wyższym niż minimalny.
Amerykańskie sankcje i kontrole eksportowe przeciwko Rosji dotyczą technologii wyprodukowanej w USA, ale także sprzętu wyprodukowanego za granicą, jeśli został wykonany przy użyciu amerykańskiego oprogramowania, technologii lub sprzętu. Jednak naruszenia są tu trudne do wyśledzenia ze względu na nieraz trudne określenie odbiorcy końcowego i ostateczny udział amerykańskiej techniki w produkcie.
Raport opisowo nazwany „Support Provided by the People’s Republic of China to Russia” pochodzi z Office of the Director of National Intelligence (ODNI), czyli tej odnogi wywiadu USA, która nieczęsto pojawia się w mediach prowadząc codzienną i żmudną pracę analityczną. Został opublikowany przez Stałą Specjalną Komisję Wywiadu Izby Reprezentantów USA.
„Pekin stosuje różnorodne mechanizmy wsparcia gospodarczego dla Rosji, które łagodzą zarówno wpływ zachodnich sankcji, jak i kontroli eksportu” – napisano w raporcie. ODNI twierdzi bowiem, że chińskie firmy częściowo przynajmniej za wiedzą Chińskiej Partii Komunistycznej zaopatrują Rosję w komponenty elektroniczne i technologie podwójnego zastosowania.
Raport odwołuje się także do mediów zachodnich i chińskich, które twierdzą, że istnieje wiele firm fasadowych oraz małych i średnich przedsiębiorstw zatrudniających mniej niż 300 pracowników służących jako słupy do sprzedaży chipów do Rosji. Najwięcej tego typu firm jest w Hongkongu. Podobnie informują japońskie media, według których półprzewodniki wyprodukowane w USA lub markowe pochodzące m.in z Tajwanu warte setki milionów dolarów trafiają mimo sankcji do Rosji.
Dane z bazy danych Comtrade Organizacji Narodów Zjednoczonych wykazały, że w pierwszych dziewięciu miesiącach 2022 r. eksport półprzewodników z ChRL do Rosji wzrósł o 19% licząc rok do roku. Zrekompensowało to w części całoroczny 54% spadek światowego eksportu półprzewodników do Rosji i Białorusi.
Inny sprzęt wysłany do Moskwy to części do dronów warte prawdopodobnie 12 mln dolarów tylko w transzy wysłanej w marcu br., części do myśliwców MiG-29 sprowadzane jako zestawy naprawcze, sprzęt nawigacyjny i technologie zagłuszania dla Wojsk Radioelektronicznych FR.
ODNI uważa, że Pekin wzmocnił swoje więzi finansowe z Rosją i patrzy przez palce jak podmioty komercyjne zawierają transakcje w ten sposób, aby nie można było tego wykryć na Zachodzie. Oczywiście Chiny wielokrotnie zaprzeczały, że ich firmy wysyłają sprzęt do Rosji z naruszeniem sankcji.
„Chiny nie sprzedają broni stronom zaangażowanym w kryzys na Ukrainie i ostrożnie traktują eksport produktów podwójnego zastosowania zgodnie z własnymi przepisami ustawowymi i wykonawczymi” – powiedział w maju br. były minister spraw zagranicznych Qin Gang.
ODNI przyznaje, że przy bardzo powikłanych drogach chińskiego handlu zagranicznego, trudno określić czy Pekin łamie sankcje umyślnie, czy też po prostu brak jest odpowiedniego nadzoru ze strony instytucji rządowych ChRL. I czy jest to brak nadzoru z powodu ogólnego bałaganu w administracji ChRL, czy też zostało to wywołane odpowiednimi poleceniami czynników rządowych.
